Fenicische vrouwen

Martin Crimps Alles Weitere kennen Sie aus dem Kino is een bewerking van Euripides’ Fenicische vrouwen. Crimps verhaallijn volgt globaal die van Euripides’ tragedie en is gemaakt met een scherp oog voor detail. Hieronder een synopsis van Euripides’ tragedie.

Euripides schreef Fenicische vrouwen rond het jaar 410 voor Christus, in een politiek turbulente tijd voor Athene. De stad had enkele jaren tevoren tijdens een expeditie naar Sicilië een gevoelige militaire nederlaag geleden tegen de aartsvijand Sparta. In de stad zelf had een oligarchische coup de democratie kortstondig opgeschort. De tragedie beschrijft de strijd tussen de zonen van Oidipous om de heerschappij over Thebe. De twee broers, Eteokles en Polyneikes, hebben hun incestueuze vader opgesloten in zijn paleis om een verdere besmetting van Thebe te voorkomen. Ontstemd over die behandeling heeft Oidipous zijn zonen vervloekt: zij zullen door elkaars hand sterven.

Om dit te voorkomen besluiten de broers om beurtelings een jaar over Thebe te regeren, Eteokles als eerste. Als Polyneikes na een jaar de macht komt opeisen, weigert Eteokles die af te staan. Polyneikes eist dat Eteokles zich houdt aan hun onderlinge afspraak, en om die eis kracht bij te zetten ligt hij nu met een leger bondgeno­ten uit Argos voor de poorten. Hun moeder, Iokaste, onderneemt een vergeefse bemiddelingspoging waarin ze een dringend beroep doet op het principe van gelijkheid. Daarmee kiest ze feitelijk de kant van Polyneikes, hoewel ze zijn gewapende aanval op zijn vaderstad ondubbelzinnig afwijst.

De broers verdedi­gen in een fel debat hun positie. Polyneikes is bereid zijn leger terug te trekken als Eteokles zich alsnog aan de afspraken houdt, maar deze verklaart openlijk vast te houden aan zijn alleenheerschappij en jaagt zijn broer de stad uit. De strijd barst los en Thebe dreigt te vallen. Alleen een mensen­offer aan de oorlogsgod Ares kan de stad redden. Daarop offert Menoikeus, de zoon van Iokastes broer Kreon, tegen de zin van zijn vader zijn leven door van de stadsmuur te springen. Hij lost daarmee een generaties oude wrok van de oorlogsgod in jegens de stichter van Thebe, Kadmos, een van Menoikeus’ voorouders. De stad blijft behouden.

De broers vermoorden elkaar in een tweegevecht en Iokaste pleegt zelfmoord als ze de dode lichamen van haar zonen op het slagveld ziet. Aan het eind van het stuk wordt de oorzaak van al het leed, Oidipous, de vader die zijn zonen vervloekt had, door Kreon uit de stad verbannen. Antigone begeleidt hem.

De titel van het stuk verwijst naar het koor van jonge vrouwen die afkomstig zijn uit Fenicië en toevallig in Thebe komen vast te zitten op hun route naar Delfi. Zij zijn ongewild getuige van de verschrikkelijke gebeurtenissen. In hun liederen plaatsen zij die in de context van een verre mythische voorgeschiedenis. Deze reikt terug tot voor de stichting van Thebe door de eerste koning van de stad, Kadmos, die zelf uit Fenicië afkomstig was.

Leiderschap en de Griekse tragedie

Onderstaande tekst is een voordracht over leiderschap in de Griekse tragedie, geschreven voor het programma Wish you were here van Toneelgroep Amsterdam, en uitgesproken op 9 maart 2015. Hierin wordt uiteengezet waarom de Attische tragedie zo’n krachtig medium is om morele kwesties, bijvoorbeeld ten aanzien van leiderschap, ter discussie te stellen. Verschillende verschijningsvormen van leiderschap in de tragedie worden gerelateerd aan de actualiteit van het Atheense theater in de vijfde eeuw voor Christus.

U kunt op dit artikel reageren. Schrijvers van reacties worden verzocht hun naam en e-mailadres op te geven. U dient te zijn ingelogd om te kunnen reageren. Alleen inhoudelijke reacties worden geplaatst.

Griekse-tragedie-en-leiderschap

»