Antiek Theater in Theater aan Zee, Oostende

Antiek Theater was in de zomer van 2012 betrokken bij de voorstelling “Orestes in Oostende” tijdens het festival Theater aan Zee in Oostende. Deze voorstelling was een uitvloeisel van een amateurtheaterproject bij Malpertuis in Tielt een jaar eerder. Herman Altena stelde daarvoor de teksten samen, deels gebaseerd op eigen vertalingen.

Het Oostendse gelegenheidskoor The Bathroom Singers bracht tijdens de presentatiedag in Tielt een muzikale voorstelling van een fragment uit het derde deel van Aischylos Oresteia, getiteld Ontzagbare godinnen. In dit stuk wordt een einde gemaakt aan de keten van wraak die al generaties lang het geslacht van Tantalos – waarvan Orestes de jongste spruit is – teistert. De oergodinnen van de Wraak worden door de godin Athene in een hartstochtelijk pleidooi overreed de wetten van de wraak ondergeschikt te maken aan de rechtspraak.

In de Oostendse voorstelling werd het gezongen fragment voorafgegaan door een terugblik. Orestes blikt door de ogen van Herman Altena, gefilmd op video, terug op de gruwelijke gebeurtenissen die tot zijn rechtzaak hebben geleid: de dood van zijn zus Iphigeneia, geslachtofferd door hun vader Agamemnon om een gunstige wind af te dwingen voor een oorlog tegen Troje. De wraak van de moeder Klytaimestra op Agamemnon, die na tien jaar oorlog terugkeert thuis en daar door haar en haar minnaar Aigisthos wordt vermoord. De wraak van Orestes, die in opdracht van de god Apollo zijn moeder en Aigisthos vermoordt en daarna achtervolgd wordt door de gekmakende godinnen van de wraak. Hij kijkt terug op zijn proces in Athene en de vrijspraak die daar volgde. Dan volgt het muzikaal vormgegeven debat tussen de godin Athena en de Wraakgodinnen, waarin de laatsten zich uiteindelijk bereid tonen hun intrek te nemen in de stad Athene, alwaar ze vereerd zullen worden, maar ook hun afschrikwekkende dreiging zullen behouden.

Zondag 29 juli 2012, 11:30 – meer informatie: »Theater aan Zee 2012

Repertoiredag Griekse tragedies bij Malpertuis, Tielt

Op zaterdag 14 mei 2011 organiseerde Theater Maltpertuis samen met OPENDOEK – Amateurtheater Vlaanderen een repertoiredag rond Griekse tragedies. Antiek Theater Herman Altena selecteerde zes fragmenten die representatief zijn voor het karakter van de Griekse tragedie. Zes amateurgezelschappen kozen elk één fragment. De fragmenten werden vertoond tijdens het Icarus Today Festival van 11-13 november in Theater Malpertuis, Tielt. Het werden zes eigenzinnige interpretaties die bewezen dat ook liefhebbers zeer goed uit de voeten kunnen met het rijke tekstmateriaal van de Griekse tragedie.
>>

Logo Malpertuis

    Logo opendoek

      Logo ATHA

      Antiek Theater CJP Cultuurkaartacceptant

      Met ingang van het cursusjaar 2009-2010 heeft Antiek Theater Herman Altena de status van cultuurkaartacceptant. Dat betekent dat scholen gastlessen kunnen afnemen en geheel of gedeeltelijk bekostigen uit het CJP Cultuurkaartbudget. Betaling geschiedt collectief via een weborder van Cultuurkaart.nl. De order wordt door Antiek Theater aangemaakt en geaccordeerd door de budgethouder van de school. CJP Cultuurkaart zorgt vervolgens voor de betaling. Meer dan 80% van de scholen maakte het afgelopen cursusjaar gebruik van deze betaalmogelijkheid.

      Neem voor meer informatie over de kosten van gastlessen contact op via het »contactformulier op deze site. U ontvangt dan een overzicht van de lessen en praktische informatie over boeking en kosten.

      CJP Welkom

      Het theater van Seneca en de Griekse tragedie

      In deze gastles wordt Sophokles’ Oidipous of Euripides’ Medea vergeleken met de versie van Seneca. Wat maakt Seneca’s versie van deze mythen zo anders? Wat zijn typisch Romeinse elementen daarin? Hoe gaan beide auteurs om met het koor?
      De Griekse tragedies werden geschreven met het oog op een theatervoorstelling. Bij Seneca’s versies bestaat er twijfel of die wel voor een opvoering bedoeld waren. Wat zijn de argumenten voor en tegen de aanname van een geënsceneerde uitvoering? Wat was de Romeinse theaterpraktijk in de tijd van Seneca en waarin verschilde die van de Griekse ten tijde van Sophokles en Euripides?

      De gastles is vooral bedoeld om leerlingen een indruk te geven van de verschillen tussen de Griekse en Romeinse theaterpraktijk en de weerslag daarvan op de toneelteksten. De leerlingen gaan zelf ook passages vergelijken en onderzoeken de speelbaarheid van een korte scène uit de versies die centraal staan.

      Duur van deze gastles is 2 uur.

      Christopher Marlowe Tamburlaine the Great

      Het stuk dateert van ca. 1590 en is gebaseerd op de historische Mongoolse nomadische krijgsheer Timur-lenk (Timoer de lamme) die in de tweede helft van de veertiende eeuw zijn macht vestigde in het huidige Uzbekistan en deze vervolgens op uitermate wrede wijze uitbreidde van Delhi tot in Moskou, Klein-Azië en Egypte. Timur was altijd op campagne en slechts zelden thuis in zijn hoofdstad Samarkand, die tijdens en na zijn bewind uitgroeide tot het belangrijkste economische en culturele centrum van Centraal-Azië in de vijftiende eeuw. Timur gebruikte alle mogelijke militaire en diplomatieke middelen (geoorloofd en ongeoorloofd) om zijn macht te vergroten, en deinsde er niet voor terug volledige steden uit te moorden en te verwoesten, zoals Delhi in 1398 (hij vond dat de moslim sultans van Delhi te tolerant waren voor hun hindoe onderdanen). Timurs mausoleum in Samarkand wordt beschouwd als een van de pronkstukken van islamitische kunst.

      Tamburlaine’s wreedheden
      Marlowe’s stuk toont hoe Tamburlaine aan de macht komt en stap voor stap zijn macht vergroot. We worden van oorlog naar oorlog geleid, waarvoor immense legers op de been worden gebracht, honderdduizenden soldaten steeds aan beide kanten. De slachtingen die worden aangericht, niet in de laatste plaats ook onder de burgerbevolking van veroverde steden, zijn onvoorstelbaar en de wreedheid neemt in de loop van de twee stukken alleen maar toe. Oorlogen duren in deze gruwelijke geweldspiraal gewoonlijk niet langer dan een afgang, oorlogsgeluiden, en de onmiddellijke opkomst van de gewonde of gevangen genomen tegenstanders van Tamburlaine. Dezen kunnen steevast rekenen op een zeer vernederende behandeling. Bajareth (staat voor de Ottomaanse sultan Bayezid I), wordt gevangen meegevoerd in een kooi, de koningen van Anatolië en Jeruzalem worden als paarden voor Tamburlaine’s wagen gespannen. De oorlogshandelingen zelf voelen als een voetnoot in het streven naar persoonlijke macht en aanzien.

      De macht over het universum
      De onderlinge machtsstrijd tussen moslimdynastieën treedt steeds op de voorgrond. Vrijwel niemand is volledig betrouwbaar, en verdragen en afspraken zijn slechts geldig zolang ze voordeel brengen. Op de achtergrond speelt ook kort de machtsstrijd tussen christenen en moslims en het onderlinge wantrouwen tussen beide kampen. De godenwereld in Tamburlaine is overigens zeer divers: naast God, Mahomet (en Christus) figureert het Grieks-Romeinse pantheon nadrukkelijk, vaak in vergelijkingen: Juppiter, Mercurius, Apollo, Flora, Venus, Nemesis (wraak). Naast Hel en Hemel bestaan Styx, Tartarus, en Elysium. De kosmos is een voortdurende bron voor beelden: sterrenhemels, vurige meteoren, vuurregens. Het is die interculturele kosmos waarover Timur uiteindelijk wil regeren, en alles wat hem scheidt van de troon van God wil hij vernietigen. Hij, die zichzelf herhaaldelijk “de gesel Gods” noemt, laat in de context van die grootheidswaan zelfs de koran en alle heilige boeken verbranden, en maakt Mahomet belachelijk omdat die geen wraak neemt voor de talloze moslim-slachtoffers die Tamburlaine in zijn oorlogen gemaakt heeft.

      Voorbeeldfragment: Tamburlaine’s grote liefde sterft
      In het volgende fragment sterft Zenocrate, Tamburlaine’s vrouw die alles voor hem betekent, aan een ziekteaanval. Het afscheid van haar zoons, van Tambulaine zelf en van zijn medestrijders van het eerste uur is zeer emotioneel. Tamburlaine’s reactie op Zenocrate’s dood toont zijn zachte, maar ook zijn gewelddadige kant, en zijn grootheidswaan. Tamburlaine is het eerste grote werk dat in blank verse geschreven is. In de vertaling heb ik ernaar gestreefd de kracht van het blank verse, met zijn neiging het laatste woord steeds belangrijk te maken, over te nemen.

      © 2009 Nederlandse vertaling: Antiek Theater Herman Altena

      ZENOCRATE
      Laat mij nu sterven, liefste, laat mij sterven;
      berust en laat in liefde jouw liefste sterven !
      Jouw smart, jouw razen grieft mijn tweede leven.
      Laat mij mijn man nu kussen voor ik sterf,
      en laat mij sterven, door mijn man gekust.
      Nog duurt het leven voort – laat in die tijd
      mij van mijn liefste zoons hier afscheid nemen,
      en van u, heren: uw oprechte adel
      verdient het dat ik u als laatsten gedenk.
      Vaarwel, mijn schatten ! Sterf zoals ik sterf
      en leef zoals je vader leeft, glansrijk.
      Muziek ! dan zal mijn aanval stoppen, liefste.

      TAMBURLAINE
      Hooghartige razernij, ondraaglijke aanval,
      die folteren durft het lichaam van mijn liefste,
      en geselt de gesel van de onsterflijke God:
      nu zijn die sferen, waar Cupido altijd zat,
      de wereld verwondend met wonderbare liefde,
      treurig vervuld van vale gruwbare dood,
      wiens pijlen het hart doorboren van mijn ziel.
      Haar heilige schoonheid heeft de Hemel verrukt;
      had ze geleefd voor Troje werd belegerd,
      dan was Helena (wier schoonheid Griekenland,
      gewapend, met duizend schepen naar Tenedos voerde)
      nooit in Homeros’ Ilias genoemd;
      in elke regel die hij schreef: haar naam.
      Of hadden die lichthartige dichters die
      het oude Rome trots het leven schonk
      hun blik maar even laten rusten op haar,
      noch Lesbia noch Corinna was ooit genoemd.
      Zenocrate was dan het onderwerp
      van elke elegie, elk epigram.
      [De muziek klinkt – Zenocrate sterft]
      Wat ! Is ze dood ? Techelles, trek je zwaard,
      verwond de aarde dat ze in tweeën splijt,
      en wij afdalen naar het helse gewelf,
      de Schikgodinnen meesleuren aan hun haar
      en smijten in de drievuldige hellegracht:
      zij namen mijn lieve Zenocrate hier weg.

      Cursus Griekse tragedie in vertaling: Euripides’ Bacchanten

      Eerstvolgende cursussen nog niet bekend. Meld u via het »contactformulier aan als belangstellende en ontvang bericht zodra de cursus wordt aangeboden.

      Tijdens deze cursus van zeven weken wordt een Griekse tragedie gelezen in vertaling. De eeste avond omvat een inleiding op de auteur en de betreffende toneeltekst. Vervolgens wordt de tragedie in vijf avonden deel voor deel besproken. Hierbij zal de aandacht zowel uitgaan naar literaire, als theatrale, als cultuurhistorische facetten. Tijdens de laatste avond worden interpretaties van moderne theatermakers gepresenteerd en besproken in het licht van wat tijdens de eerdere avonden behandeld is.

      De tragedie die het onderwerp voor deze reeks vormt, is Euripides’ Bacchanten.

      Praktische informatie

      Niveau

      De cursus is bedoeld voor een algemeen publiek. Enige basiskennis over het Griekse toneel en de aard van de stukken is gewenst. De benodigde basiskennis is desgewenst te vinden in het cursusmateriaal bij de inleidingscursus Grieks theater. Deze ringband kan uitsluitend bij inschrijving voor de cursus Bacchanten apart besteld worden. De kosten bedragen € 12,00 excl. verzendkosten. Er is voor deze cursus geen kennis van het Grieks nodig.

      Periode en locaties

      Deze worden later bekend gemaakt. De cursus wordt in elk geval aangeboden in de regio randstad. Bij voldoende belangstelling kan de cursus overal in Nederland worden geprogrammeerd. Belangstellenden kunnen zich vrijblijvend aanmelden via het contactformulier op deze site. Afhankelijk van het aantal aanmeldingen per regio wordt naar een geschikte locatie gezocht.

      Aantal deelnemers

      Minimaal 8 – maximaal 12.

      Cursusmateriaal

      Cursusmateriaal is bij het lesgeld inbegrepen en wordt tijdens de cursusavonden ter beschikking gesteld. Een inleiding op het Griekse theater, samengesteld door Herman Altena, kan bij inschrijving voor de cursus besteld worden. De kosten bedragen € 12,00 excl. verzendkosten.

      Inschrijven

      Inschrijven is mogelijk zodra cursuslocaties en -data zijn vastgesteld en geschiedt in volgorde van binnenkomst. U ontvangt een bevestiging met factuur. Uw inschrijving wordt tot tien dagen na de factuurdatum gereserveerd en is pas definitief na ontvangst van het inschrijfgeld.

      Aanmelden

      Belangstellenden kunnen zich vrijblijvend aanmelden voor de cursus in hun regio. Bij voldoende belangstelling ontvangt u bericht en kan de aanmelding worden omgezet in een inschrijving.

      Kosten

      € 165,00 (incl. lesmateriaal en toneeltekst).

      Studenten en speciale aanbiedingen: € 130,00.

      Cursusvoorwaarden

      Download »hier de cursusvoorwaarden voor algemeen-publiekscursussen (d.d. 01/10/2008).

      Cursusprogramma

      Op dit moment worden geen cursussen aangeboden. U kunt wel uw interesse voor een van de cursussen kenbaar maken via het contactformulier. U ontvangt dan tijdig bericht zodra een nieuwe reeks wordt opgezet.

      Antiek Theater Herman Altena ontwikkelde twee cursussen voor een algemeen publiek:

      Inleiding in het Griekse theater In deze cursus wordt in zes wekelijkse bijeenkomsten een overzicht geboden van het oud-Griekse theater.

      »Cursusbeschrijving en inschrijfinformatie.

      Griekse tragedie in vertaling – In deze cursus wordt in zeven wekelijkse bijeenkomsten een Griekse tragedie in vertaling gelezen, toegelicht en bediscussieerd. Ook wordt bekeken hoe moderne theatermakers het stuk hebben geïnterpreteerd.

      »Cursusbeschrijving en inschrijfinformatie.

      Cursusperiode en -plaatsen voor beide cursussen worden later bekend gemaakt. Belangstellenden kunnen zich al wel vrijblijvend aanmelden. Om op de hoogte gehouden te worden van het actuele aanbod kunt u zich ook aanmelden voor de nieuwsbrief.

      Cursussen op uitnodiging – Verder biedt Antiek Theater de mogelijkheid aan om op uitnodiging cursussen te komen verzorgen voor groepen van maximaal 15 personen. Deelnemers en cursusruimte worden georganiseerd door de opdrachtgever. Antiek Theater verzorgt de lezingen, het cursusmateriaal en de technische apparatuur. Cursusdata kunnen gedurende het hele seizoen geprogrammeerd worden, zowel overdag als ‘s avonds. Vraag naar de mogelijkheden via het »contactformulier.

      Flyerfoto

      Documenta, tijdschrift voor theater: special over Oresteia

      Documenta, tijdschrift voor theater maakte in 2007 een special over de Oresteia van NTGent en Toneelgroep Amsterdam. Helena Janssen geeft een analyse van de productie, tegen de achtergrond van recente ensceneringen door Peter Stein, Peter Hall, Ariane Mnouchkine en Luk Perceval. DocumentaPaul Slangen biedt een uiteenzetting van zijn interpretatie van de trilogie. Herman Altena bespreekt een aantal principiële vertaalkeuzes in het licht van Aischylos’ taaleigen. De relatie van de bewerking tot het origineel wordt geïllustreerd aan de hand van een korte scène, afgedrukt in beide versies. Hans Oranje, ten slotte, plaatst de Oresteia-vertaling in het perspectief van eerdere tragedievertalingen van Herman Altena en geeft een kritische reflectie op de enscenering door Johan Simons in relatie tot zijn vroegere ensceneringen van Griekse tragedies.

      Documenta Jaargang XXV (2007) nummer 3-4

      Helena Janssen: De Oresteia: tragische mythe of mythische tragedie
      Paul Slangen: De Oresteia: tragedie van de ontbinding
      Herman Altena: Aischylos’ Oresteia of de taal der traagheid
      Hans Oranje: De stroeve soepelheid van Herman Altena

      Documenta is een driemaandelijks tijdschrift van het Documentatiecentrum voor Dramatische Kunst , v.z.w. en het Documentatiecentrum voor Dramatische Kunst, Universiteit Gent.

      ISSN 0771-8640

      Cursus
      Inleiding in het Griekse theater

      Eerstvolgende cursussen nog niet bekend. Meld u via het »contactformulier aan als belangstellende en ontvang bericht zodra de cursus wordt aangeboden.

      De invloed van de oud-Griekse cultuur op de westerse kunst en samenleving is overweldigend. Griekse mythen spelen een prominente rol in onze literaire traditie, en in onze operacultuur. En Griekse tragedies (en komedies) vormen een niet weg te denken onderdeel van het moderne theaterreper­toire. De cursus Inleiding in het Griekse Theater neemt de deelnemers in zes avonden mee naar de oorsprong van deze kunstvorm die zoveel toneelkunstenaars en toeschouwers tot op de dag van vandaag blijft fascineren. Griekse acteurDe cursus heeft een inleidend karakter. Eerst wordt de maatschappelijke en culturele context geschetst waarin het Griekse toneel functioneerde en tot grote bloei gekomen is. Vervolgens kijken we naar het theater zelf. U maakt kennis met het Athene van de vijfde eeuw voor Christus, met het ontstaan van het Griekse theater, met de belangrijkste toneeldichters en hun tragedies en komedies, met de antieke theaterbouw en de manier waarop stukken indertijd werden opgevoerd. Ook kijken we naar de plaats van de Griekse tragedie (en komedie) in het moderne Nederlandse toneel.Tijdens de zes avonden zullen de volgende onderwerpen aan bod komen:

      1 Inleiding. Het oud-Griekse theater in de Atheense politiek-maatschappelijke context.
      II De theaterbouw en de antieke opvoering.
      III De Griekse tragedie (deel 1).
      IV De Griekse tragedie (deel 2).
      V De Griekse komedie.
      VI De Griekse tragedie (en komedie) in het moderne toneel.

      Praktische informatie

      Niveau
      De cursus is inleidend en afgestemd op een algemeen publiek. Er is dus geen kennis van het Grieks of Latijn nodig. Liefde voor taal, cultuur en uiteraard theater volstaat.

      Locatie en periode
      Bij voldoende belangstelling kan de cursus op elke plaats in Nederland worden aangeboden. Bent u geïnteresseerd in een cursus in uw regio, meld u dan vrijblijvend aan via het contactformulier op deze site. Bij voldoende deelnemers wordt naar een geschikte locatie in de regio gezocht.

      Aantal deelnemers
      Minimaal 8 – maximaal 15.

      Cursusmateriaal
      Voor de cursus wordt een lesmap ter beschikking gesteld bij de eerste bijeenkomst. Toneelteksten kunnen desgewenst afzonderlijk worden aangeschaft.

      Inschrijven
      Inschrijven is mogelijk zodra cursuslocatie en -data zijn vastgesteld. Inschrijving geschiedt in volgorde van binnenkomst. U ontvangt een bevestiging met factuur. Uw inschrijving wordt tot tien dagen na de factuurdatum gereserveerd en is pas definitief na ontvangst van het inschrijfgeld.

      Aanmelden overige locaties
      Belangstellenden kunnen zich vrijblijvend aanmelden voor de cursus in hun regio. Bij voldoende belangstelling ontvangt u bericht en kan de aanmelding worden omgezet in een inschrijving.

      Kosten
      € 127,50 (incl. lesmateriaal, excl. toneelteksten).

      Cursusvoorwaarden
      Download »hier de cursusvoorwaarden voor algemeen-publiekscursussen (d.d. 01/10/2008).

      Aischylos’ Oresteia | spannend – poëtisch – actueel

      Dit jaar is het tiende, sinds tegen Priamos
      – om zijn recht te halen – de machtige vorst
      Menelaos, samen met Agamemnon,
      de zonen van Atreus, een hecht tweespan,
      door Zeus bekleed met het aanzien van
      een dubbele troon en een dubbele scepter,
      een vloot van duizend Argivische schepen
      vanaf dit land lieten uitlopen,
      een krijgsmacht, wapenbroeders in recht.

      Oresteia

      De Griekse vorst Agamemnon, koning van Argos, leidt een militaire expeditie tegen Troje. Doel is het terughalen van Helena, de vrouw van zijn broer en medekoning Menelaos. Zij is geschaakt door Paris, de zoon van de Trojaanse koning Priamos. De uitvaart van de vloot wordt echter belemmerd door straffe tegenwinden. Alleen als Agamemnon zijn dochter offert aan de godin Artemis, zullen de stormen luwen. Agamemnon moet kiezen voor zijn koninklijke en militaire reputatie in Griekenland of voor zijn dochter, en kiest uiteindelijk voor het eerste. De vloot vaart uit, Troje wordt ingenomen na een tienjarig beleg. Helena wordt ontzet en Agamemnon keert terug naar huis. Daar wordt hij opgewacht door zijn vrouw Klytaimestra, samen met haar steun en toeverlaat Aigisthos, een neef van Agamemnon. Klytaimestra vermoordt haar man en wreekt daarmee de dood van hun dochtertje. Vervolgens worden zij en Aigisthos vermoord door Orestes, de zoon van Agamemnon en Klytaimestra, die daarmee de moord op zijn vader wreekt. Hoe kan de keten van wraak doorbroken worden?

      Oresteia betekent “Het verhaal van Orestes”. Het is een van de beroemdste toneelstukken uit de Griekse oudheid, geschreven in 458 voor Christus door Aischylos. Hij toont ons de wereld als een ruwe natuur, waarin oerkrachten overheersen die voor ons maar al te herkenbaar zijn – al benoemen wij ze anders. De tekst is een puur taalbolwerk van hoog poëtisch niveau. Een lust voor elke taalliefhebber.

      Oresteia is te koop voor € 15,00 excl. verzendkosten. Uw bestelling wordt geleverd via PostNL. De factuur wordt bijgesloten.

      Bestel nu via deze website »bestelformulier particulieren of bij uw boekhandel.

      Uit de pers:
      “Een proeve van trouw aan het Griekse origineel” – Hans Oranje in Trouw (25 november 2006)
      “Genieten van de poëzie van de tekst in de recentelijk verschenen vertaling van Herman Altena … Met Aischylos’ Oresteia heeft hij een hoogtepunt aan zijn oeuvre toegevoegd” – Michel Buys in VN (14 juli 2007)

      Aischylos’ Oresteia
      vertaald door Herman Altena

      ISBN-10 90-78739-01-0
      ISBN-13 978-90-78739-01-2

      Paperback – 159 pagina’s