Profiel

Herman Altena richtte in 2005 Antiek Theater Herman Altena op. De onderneming richt zich op dienstverlening en productontwikkeling op het gebied van theater, in het bijzonder theater van de Oudheid.

Herman Altena werkt met name voor theaterinstellingen, musea en overige kunstinstellingen en verzorgt onderwijs op diverse niveaus in binnen- en buitenland. Hij publiceerde verschillende »boeken en artikelen.

Theater

Herman Altena is sinds 1989 werkzaam op het gebied van het Oud-Griekse en Romeinse theater. Zijn specialisme is de Griekse tragedie. Hij maakte diverse vertalingen en bewerkingen van Griekse tragedies voor Theatergroep Hollandia, Het Zuidelijk Toneel, ZT Hollandia, Het Paleis, De VeenFabriek, NTGent en Toneelschuur Producties, en werkte daarbij samen met regisseurs als Paul Koek, Johan Simons, Piet Arfeuille en Olivier Diepenhorst. Ook verzorgde hij vertalingen van twee oratoria van Calliope Tsoupaki.

Andromache (Jean Racine)
Voor Stichting Toneelschuur Producties Haarlem werkt Herman Altena momenteel aan een nieuwe Nederlandse vertaling van Jean Racines Andromaque. Voorstellingen vanaf 13 maart 2018 met o.a. Roeland Fernhout, Kirsten Mulder, Ellen Parren en Matthijs IJgosse. De regie is in handen van Olivier Diepenhorst.

Oidípous – Calliope Tsoupaki
Oidípous is een semi-scenisch oratorium van Calliope Tsoupaki, dat zij schreef in opdracht van het Holland Festival 2014. Het libretto is gebaseerd op Sophokles’ laatste tragedie Oidipous in Kolonos. Herman Altena verzorgde de Nederlandse vertaling van het libretto (Oud-Grieks) dat werd samengesteld door Edzard Mik. Uitgevoerd door De Nederlandse Bachvereniging, met Marcel Beekman (tenor), Nora Fischer (sopraan) en Harry van der Kamp (bas).

Hyllos (Herman Altena)
Op 16 november 2013 ging bij de Veenfabriek in Leiden de nieuwe tragedie Hyllos in première, geschreven door Herman Altena. De voorstelling was een co-productie met het Asko|Schönberg Ensemble en speelde in Leiden, Amsterdam en Groningen. De regie was in handen van Paul Koek. De muziek werd geschreven door de Amerikaanse componist Derek Bermel. Met Michael Bloos, Reinout Bussemaker, Jacobien Elffers, Joep van der Geest, Milena Haverkamp, Sterre Konijn, Bas Maassen, John van Oostrum, Lien Pisters, Lizzy Timmers. »recensies

Griekse tragedie voor en door liefhebbers (Aischylos, Sophokles, Euripides)
Voor Theater Malpertuis in Tielt (België) verzorgde Antiek Theater in 2011 een project voor amateurtheatermakers over de Griekse tragedie. Zes gezelschappen bereidden een scène van 20 minuten voor uit een Griekse tragedie. De scènes werden ontleend aan stukken uit de Trojaanse cyclus en gaven een caleidoscopisch beeld van de Trojaanse Oorlog, van aanzet tot uiteindelijke gevolgen.

Lucas passie – Calliope Tsoupaki
De Lucas passie is een oratorium van Calliope Tsoupaki, geschreven voor het Holland Festival 2008. Het Griekse libretto is samengesteld uit teksten afkomstig uit o.m. het Lucas-evangelie, de psalmen van David, en 3 »kontakia van Romanos Melodos. Uitgevoerd door leden van het Egidius Kwartet en de Ioannis Arvanitis Byzantine Choir, met Marcel Beekman (tenor), Ioannis Arvanitis en Raneen Hanna.

Oresteia (Aischylos)
Op 25 november 2006 ging in Amsterdam een nieuwe productie van Aischylos’ Oresteia in première. De voorstelling speelde in het seizoen 2006-2007 in Amsterdam, Utrecht, Gent en München. Herman Altena maakte speciaal voor deze productie een nieuwe vertaling. Oresteia was een coproductie van NTGent en Toneelgroep Amsterdam. De regie was in handen van Johan Simons. Paul Slangen maakte de theaterbewerking. Met Pierre Bokma, Elsie de Brauw, Aus Greidanus jr., Marieke Heebink, Hans Kesting, Han Kerckhoffs, Chris Nietvelt, Halina Reijn, Betty Schuurman en Eelco Smits. Voor haar rol van Athena werd Chris Nietvelt genomineerd voor de Colombina, de jaarlijkse toneelprijs voor de beste vrouwelijke bijrol.

Smekelingen (Euripides)
In 2006 werkte Herman Altena samen met Paul Koek, artistiek leider van het muziektheatergezelschap De VeenFabriek te Leiden. Hij vertaalde Euripides’ Smekelingen voor een tweetalige coproductie met het Atheense Theseum Ensemble, dat onder leiding staat van Michael Marmarinos. Smekelingen was in Nederland te zien in de grote theaters in april en mei, en was op 7 en 8 juli te gast in het antieke theater van Epidauros tijdens het jaarlijkse Hellenic Festival. Met Melina Apostolidou, Reinout Bussemaker, Joep van der Geest, Aus Greidanus jr., Henriëtte Koch, Aglaia Pappas en Yonina Spijker. Uitvoerend musici: Rik Elstgeest, Bo Koek, Ton van der Meer, John van Oostrum, Bastiaan Woltjer.

Eerdere vertalingen

Herman Altena verzorgde de vertaling van vijf Griekse tragedies voor Theatergroep Hollandia, Het Zuidelijk Toneel en ZT Hollandia.

Bacchanten (Euripides)
Bacchanten (2002, regie Johan Simons en Paul Koek) was een productie van ZT Hollandia en RuhrTriennale (Duisburg), in co-productie met het KunstenFestivalDesarts (Brussel), Wiener Festwochen (Wenen), Cultural Olympiad (Athene), Holland Festival (Amsterdam) en Theater der Welt (Keulen). De muziek voor deze voorstelling werd geschreven door de Syrische componist Nouri Iskandar en uitgevoerd door een ensemble van Syrische instrumentalisten en zangers, in samenwerking met de Veenstudio. Met Walter Bart, Elsie de Brauw, Aus Greidanus jr., Fedja van Huêt, Frida Pittoors, Yonina Spijker. Koor: Gonny Gaakeer, Maartje Remmers en Marleen Scholten.

Ifigeneia in Aulis (Euripides)
Theatergroep Hollandia speelde Euripides’ bijtende tragedie over de ethiek van (militair) leiderschap aan de vooravond van de parlementsverkiezingen van 1998. De voorstelling stond in het reusachtige atrium van het Haagse stadhuis. Cornelis de Bondt schreef de muziek. De regie was in handen van Johan Simons en Paul Koek. Met Gilles Biesheuvel, Daniël Boissevain, Flip Filtz, Peter Paul Muller, Ariane Schluter en Betty Schuurman.

Trojaanse vrouwen (Euripides)
Johan Simons regisseerde de aangrijpende oorlogstragedie van Euripides voor de grote zaal als gastregisseur bij Het Zuidelijk Toneel in 1997. De muziek werd geschreven en uitgevoerd door Astrid Seriese en Peter Meuris. Met Elsie de Brauw, Peter Paul Muller, Chris Nietvelt, Frieda Pittoors en Camilla Siegertz.

Fenicische vrouwen (Euripides)
Deze onbekende, maar in de oudheid zeer populaire tragedie van Euripides over de machtstrijd om Thebe tussen de zonen van Oidipous, was de derde Griekse tragedie die Theatergroep Hollandia speelde in de autosloperij Jan Smit te Westzaan (1996 – regie Johan Simons en Paul Koek). Met Piet Arfeuille, Elsie de Brauw, Carine Korteweg, Peter Paul Muller en Benjamin Verdonck, en een koor bestaande uit Sevil Aydin, Hendrik Aerts, Mohammed Azaay, Ellen Bouwmeester, Janet Emmelkamp, Yasmina van Gurp, Ellen van Harmelen, Eveline Karssen, Charlotte Lap, Deborah de Liever, Lotje van Lunteren, Barbara van Middelkoop, Debora Noya, Ceren Taygun, Mia Tolen, Daniëlle Wunderlich. De voorstelling werd geselecteerd voor het Theater der Welt in Dresden.

Perzen (Aischylos)
Na het overweldigende succes van de productie Prometheus die Hollandia in 1989 uitbracht op locatie in de autosloperij Jan Smit te Westzaan, volgde in 1994 Perzen, de eerste samenwerking van Hollandia met Herman Altena als vertaler. Het monumentale taalbouwsel van Aischylos werd volledig uitgecomponeerd door Paul Koek en vervolgens door Johan Simons en Paul Koek tot een indrukwekkende voorstelling uitgebouwd. Jeroen Willems speelde alle mannelijke personages met tegenover hem Elsie de Brauw als Perzische koningin. Zang: Bart van Gerwen, Cas Jönsthövel, Gerard Kaaij. Koor: Gabriëlle Hafkenscheid, Piet Huigsloot, Piet Koek, Theo van der Zwet.

Onderwijs

Naast het werk voor de theaterpraktijk is Herman Altena sinds 1992 werkzaam als gastdocent. Hij verzorgde cursussen over antiek theater voor de Universiteit Leiden, de Universiteit van Athene, en de Universiteit Utrecht.

Antiek Theater geeft jaarlijks zo’n twintig gastlessen en workshops in het voortgezet onderwijs.

Verder is Herman Altena actief in het postacademiaal onderwijs voor leraren klassieke talen.

Sinds het voorjaar 2008 verzorgt Antiek Theater op aanvraag cursussen voor een algemeen publiek over het theater van de Oudheid.

In 2010 gaf Antiek Theater invulling aan een onderdeel over het muziektheater van de Grieken voor de Masterspecialisatie Modern Muziektheater T.I.M.E. aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag.