Racines Andromaque bij Toneelschuur Producties

In maart 2018 brengt St. Toneelschuur Producties een voorstelling uit van Jean Racines Andromaque (1667) in de regie van Olivier Diepenhorst. Speciaal voor deze voorstelling maakt Herman Altena een nieuwe, onberijmde vertaling van deze tragedie waarin de emoties hoog oplaaien binnen het keurslijf van Racines strakke alexandrijnen.

tekst Jean Racine vertaling Herman Altena regie Olivier Diepenhorst met Roeland Fernhout, Steven Ivo, Kirsten Mulder, Ellen Parren, Matthijs IJgosse decor Marc Warning kostuums Nicky Nina de Jong lichtontwerp Casper Leemhuis dramaturgie Rob Klinkenberg

Meer »informatie over deze productie en een »speellijst zijn te vinden op de website van de Toneelschuur Haarlem.

De vertaling van Andromaque is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het LIRA Fonds.

Smekelingen genomineerd voor BNG Theatermakersprijs 2016

Olivier Diepenhorst is voor zijn regie van » Euripides’ Smekelingen bij Toneelschuur Producties genomineerd voor de » BNG Bank Nieuwe Theatermakersprijs 2016.

Samen met het Nederlands Theater Festival reikt het BNG Cultuurfonds jaarlijks de Nieuwe Theatermakersprijs uit. De winnaar van editie 2016 wordt bekend gemaakt tijdens de opening van het Nederlands Theater Festival in september 2016. De meest veelbelovende theatermakers tot 35 jaar die met een voorstelling op tournee zijn, kunnen voor de prijs worden genomineerd. De winnaar kan met een bedrag van 45.000 euro – de grootste theaterprijs van Nederland – een nieuwe voorstelling maken.

Smekelingen bij Toneelschuur Producties

Op zaterdag 31 oktober 2015 ging de theatervoorstelling Smekelingen in première in de Toneelschuur in Haarlem. Smekelingen is een productie van St. Toneelschuur Producties. De regie was in handen van Olivier Diepenhorst. Voor deze productie werd gebruik gemaakt van de Nederlandse vertaling die Herman Altena in 2006 maakte voor een co-productie van De Veenfabriek Leiden en Theseum Ensemble Athene.

Smekelingen is een tekst van Euripides, geschreven rond 420 v. Chr.. Het stuk wordt zelden gespeeld in Nederland. De regie van Olivier Diepenhorst werd genomineerd voor de BNG Bank Nieuwe Theatermakersprijs 2016.

Achtergrond bij de voorstelling

Bevrijd mijn kinderen uit de handen van de wetteloze Thebanen
die de ledematen van omgekomen lijken laten liggen
in de dood die de leden verslapt,
als voedsel voor de beesten uit de bergen.

Smekende vrouwen in Smekelingen

Hoe om te gaan met oorlogen waar we niet om gevraagd hebben, maar waarin we wel betrokken raken? Zijn wij moreel verplicht in actie te komen tegen het onrecht? En pakken maatregelen tegen politieke systemen niet juist averechts uit? Ook Theseus, leider van Athene, ziet zich in de klassieke tekst van Euripides geconfronteerd met een oorlog die niet van hem is, maar waar hij zich tegen wil en dank mee moet bemoeien.

Olivier Diepenhorst over Smekelingen: “Geschreven rond 420 v. Chr, ten tijde van de Peloponnesische Oorlogen, leest Smekelingen vandaag de dag als een haarscherpe analyse van hoe onze westerse democratie, door een steeds onoverzichtelijker wordende internationale politieke situatie, onder druk komt te staan.”

In Smekelingen ziet Theseus, de leider van het democratische Athene, zich geconfronteerd met de gevolgen van een oorlog die niet van hem is. Een groep moeders uit Argos smeekt Athene hen te helpen. De lijken van hun gesneuvelde zonen moeten, na een oorlog tussen Argos en Thebe, voor de poorten van Thebe worden weggehaald om hen een waardige begrafenis te geven.

Theseus, die op geen enkele manier betrokken is bij deze oorlog, moet zich er – tegen wil en dank – door de komst van de smekende vrouwen toch mee bemoeien. Uit humanitaire overwegingen besluiten de inwoners van Athene ten strijde te trekken tegen Thebe. Maar een humanitaire oorlog is ook een oorlog en om de doden te begraven, zullen nog meer doden vallen.

Een uitgebreider interview met Olivier Diepenhorst is te vinden op de website van Theater Kikker in Utecht.

De pers over Smekelingen
“In het waardig begraven of een lijk wetteloos overlaten aan de roofvogels schuilt een enorme tragedie. Hoe ontwrichtend dit dilemma is, laat Smekelingen duister en ook met gedurfde theatrale middelen zien.”
– 01/11/2015 Kester Freriks in Theaterkrant ****

“Met een groep acteurs die de moeilijke teksten glashelder spelen en een paar vernuftige theatrale ingrepen laat Diepenhorst vooral prachtig zien dat het verdriet over de dood van een kind, een echtgenoot of een vader tijdloos is. En dat we nog steeds niet hebben geleerd dat peilloze leed te voorkomen.”
– 02/11/2015 Robbert van Heuven in Trouw ****

“Het is altijd wonderbaarlijk om een tekst te horen die bijna 2500 jaar geleden geschreven is en die nog zo knisperfris klinkt en zo huiveringwekkend dichtbij voelt.”
– 02/11/2015 Margriet Prins in Haarlems Dagblad ****

“Euripides schreef hiermee een […] bijzonder politiek georiënteerd stuk […] : ook onze leiders, van Tweede Kamerleden tot burgemeersters, zullen zich in de dilemma’s van Theseus herkennen.”
– 03/11/2015 Sander Janssens in Het Parool ****

“Deze politieke tragedie is geen voor de hand liggende keuze: anderhalf uur politieke discussies in een gedragen vertaling van Herman Altena. […] Diepenhorst is een man die binnen de lijntjes kleurt. Op zich knap, maar sprankelen van originaliteit wil het niet echt.”
– 06/11/2015 Vincent Kouters in De Volkskrant ***

Smekelingen is een voorstelling van Toneelschuur Producties, regie: Olivier Diepenhorst, tekst: Euripides, vertaling: Herman Altena, met: Kirsten Mulder/Ellen Parren, Martijn Nieuwerf, Justus van Dillen, Matthijs IJgosse, Jade Olieberg, dramaturgie: Thomas Lamers, decor: Marc Warning, licht: Yuri Schreuders, kostuums: Esmée Thomassen, productie, techniek en publiciteit: Toneelschuur Producties

Meer informatie en randprogrammering:
toneelschuurproducties.nl/smekelingen

Speellijst
do 29 t/m za 31 okt (première za 31 okt) Toneelschuur Haarlem
toneelschuur.nl

wo 4 nov De Lawei Drachten
lawei.nl

do 5 & vr 6 nov Theater aan het Spui Den Haag
theateraanhetspui.nl

di 10 & wo 11 nov Theater Kikker Utrecht
theaterkikker.nl

do 12 nov Theater Ainsi Maastricht
ainsi.nl

za 14 nov Theater De Lieve Vrouw Amersfoort
lievevrouw.nl

do 19 t/m zo 22 nov Theater Bellevue Amsterdam
theaterbellevue.nl

wo 25 nov Rotterdamse Schouwburg
rotterdamseschouwburg.nl

za 28 nov Junushoff Wageningen
junushoff.nl

wo 2 dec Schouwburg Amstelveen
schouwburgamstelveen.nl

do 3 dec Grande Theatre Groningen
ssbg.nl

wo 9 dec Rabotheater Hengelo
rabotheater.nl

do 10 dec Cultuurhuis Heerlen
cultuurhuisheerlen.nl

vr 11 dec Theater Corrosia Almere
corrosia.nl

za 12 dec LUX Nijmegen
lux-nijmegen.nl

wo 16 t/m za 19 dec Toneelschuur Haarlem
toneelschuur.nl

Oidípous – oratorium van Calliope Tsoupaki

Na de Lucas-passie die Calliope Tsoupaki in 2008 schreef voor het Holland Festival, keerde zij tijdens de editie 2014 terug met Oidípous, een semi-scenisch oratorium gebaseerd op Sophokles’ laatste tragedie Oidipous in Kolonos. En net als voor de Lucas-passie verzorgde Antiek Theater de Nederlandse vertaling van het libretto dat door schrijver Edzard Mik is samengesteld.

Oidípous
Muziek Calliope Tsoupaki
Libretto Edzard Mik
Uitvoering Nederlandse Bachvereniging
Muzikale leiding Jos van Veldhoven
Solisten Marcel Beekman (tenor), Nora Fischer (sopraan), Harry van der Kamp (bas)
Decor Christof Hetzer
Mise-en-espace Pierre Audi
Licht Bernd Purkrabek
Holland Festival 2014
28 en 29 juni – Muziekgebouw aan ’t IJ – Amsterdam

»Holland Festival

Hyllos – Muziektheaterproject i.s.m. De Veenfabriek en Asko|Schönberg

Na de muziektheatervoorstelling Smekelingen van Euripides in 2006 werken Antiek Theater Herman Altena en De Veenfabriek in Leiden opnieuw samen. Op uitnodiging van artistiek leider Paul Koek schreef Herman Altena voor het muziektheatergezelschap een nieuwe tragedie onder de titel Hyllos. De voorstelling, die 16 november 2013 in première ging en zeer enthousiast is ontvangen door pers en publiek, is een coproductie met Asko|Schönberg. De Amerikaanse componist Derek Bermel schreef de muziek. Voorstellingen in Leiden (Rijksmuseum van Oudheden), Amsterdam (De Duif) en Groningen (Der Aa-kerk).

Inhoud
Hyllos is een politieke tragedie over democratische idealen en hun keerzijde. Het stuk speelt in Trachis, waar de oude koning Herakles is overleden en zijn zoon Hyllos de macht overneemt. Hij wil het autocratische regime van zijn vader vervangen door een open democratie. Hij is daarbij geïnspireerd door de stad Athene, waar koning Theseus door een vergaande democratisering een enorme economische bloei tot stand heeft gebracht. Athene is in korte tijd uitgegroeid tot een regionale economische en politieke grootmacht.

Hyllos wordt in zijn plannen tegengewerkt door de naaste getrouwen van Herakles, en met name door hun leider Lykos. Deze was verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde tijdens het regime van Herakles. Hij is niet van plan de oude macht op te offeren aan democratische idealen waarvan de uitkomst hoogst onzeker is. Hij wordt daarin gesterkt door verhalen uit Athene die getuigen van de onrust die het democratische systeem daar veroorzaakt. Oude en nieuwe politiek staan tegenover elkaar.

Vorm
Hyllos is geïnspireerd op de vormentaal van de Griekse tragedie, de oudst overgeleverde vorm van muziektheater in de westerse theatertraditie. Zang en gesproken taal wisselen elkaar af, en de tekst als geheel steunt op een breed palet aan metrische patronen – breder dan wat in de Griekse tragedie gebruikelijk was. Hier geniet de auteur een aanzienlijk grotere vrijheid dan de vertaler.

Thematisch kader
De voorstelling vindt plaats in het kader van het jaarthema 2013 bij De Veenfabriek: kracht/toekomst. In Hyllos wordt dit thema onderzocht vanuit de begrippen hoop, waarheid en vertrouwen. De inwoners van Trachis, maar ook die van Athene, verlangen naar een ideale toekomst. De wijze waarop die toekomst het beste gestalte kan krijgen, vormt de inzet van een verhitte strijd tussen hun leiders. Deze strijd wordt gevoerd middels het exploiteren en manipuleren van de gevoelens van hoop en angst bij de bevolking: door openlijke intimidaties, maar ook door verhalen en uitspraken waarvan de waarheid niet valt te achterhalen. Hoe handel je, op wie vertrouw je, waarop vestig je je toekomst, als de wereld brandt en de werkelijkheid niet kenbaar is?

De voorstelling
Voor Hyllos verenigt regisseur Paul Koek muzikanten en acteurs op het podium binnen de context van een multimediale liveshow. In een televisiestudio staat de tafel klaar voor de gasten van een politiek praatprogramma. Het is de arena voor een zinderend gevecht over de kracht en de zwakte van de democratie. Maar belangrijker nog is de vraag naar de geloofwaardigheid van elke politicus die de gemedialiseerde arena betreedt.

Informatie voor scholen
De voorstelling is zeer geschikt voor leerlingen VWO bovenbouw. Ter voorbereiding op de voorstelling heeft de Veenfabriek een speciale lesbrief ontwikkeld waarin naast de klassieke achtergronden van de tragedie ook moderne begrippen als democratie en democratische besluitvorming aan de orde komen. De lesbrief kan worden gecombineerd met een voorbereidende les op school en/of een voorbespreking op de voorstellingslocatie, en bij de voorstellingen in Leiden natuurlijk met een bezoek aan het Rijksmuseum van Oudheden.

Belangstellende scholen kunnen zich aanmelden bij »De Veenfabriek. U wordt dan op de hoogte gehouden van de voorstellingen en eventuele verdere activiteiten rond de voorstellingen.

Hyllos

Regie Paul Koek
Tekst Herman Altena
Muziek Derek Bermel
Dramaturgie Paul Slangen
Toneelbeeld Theun Mosk
Kostuums/assistent vormgeving Marjolijn Brouwer
Filmregie & -concept Bobbie Koek
Film camera Thomas van Krugten
Acteurs Reinout Bussemaker, Michael Bloos, Jacobien Elffers, Joep van der Geest, Milena Haverkamp, Bas Maassen, Lizzy Timmers, Sterre Konijn (TIME student), Lien Pisters (TIME student)
Muzikanten Dirk Feller | Nadia Frissen (altviool), Marieke Grotenhuis (accordeon), Mei-Yi Lee (percussie), Ton van der Meer, John van Oostrum, Toon van Ulsen (trombone), Anna voor de Wind (klarinet), Rutger Woudenberg (trompet), Joann Whang (cello), Jan Erik van Regteren Altena (altviool)
Technische coördinatie Joost Verlinden
Techniek uitvoerend Kas van Huisstede
Productieleiding Anne-Marie Geldhof
Productie stage Gina Beuk
Coproductie Veenfabriek en Asko|Schönberg
In samenwerking met Rijksmuseum van Oudheden

Première 16 november 2013
Rijksmuseum van Oudheden, Leiden
Voorstellingen
Leiden: 13, 14, 15 (try-outs), 16 (première), 17, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 29 november
Amsterdam, De Duif: 3, 4, 5, 6 december
Groningen, Der Aa-kerk: 12, 13 december

Hyllos is (mede) tot stand gekomen dankzij financiële steun van het Lira Fonds.

>> De Veenfabriek Leiden Logo Asko-Schönberg_2 Derek Bermel   Logo ATHA

Bakchen op OpenBeelden.nl

Antiek Theater ondersteunt een nieuw initiatief van de Universiteit van Amsterdam om registraties van Nederlandse theatervoorstellingen toegankelijk te maken via »Open Beelden en uiteindelijk in Europees verband via »Europeana. Open Beelden is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, in samenwerking met Stichting Nederland Kennisland. Europeana.eu is een digitaal platform waar belangrijke kunstcollecties van alle lidstaten van de EU worden samengebracht. Het is een online bibliotheek en database voor kunstobjecten en archiefdocumenten van erfgoed-instellingen in Europa zoals het Rijksmuseum en het Instituut voor Beeld en Geluid.

Onlangs is de Universiteit van Amsterdam benaderd om in samenwerking met het Instituut voor Beeld en Geluid deel te nemen aan dit project zodat ook documenten van theatermakers uit Nederland hierin een plaats krijgen. De komende tijd zullen registraties van verschillende Griekse-tragedievoorstellingen via dit platform geheel of gedeeltelijk beschikbaar komen.

Op dit moment zijn (fragmenten uit) de volgende voorstellingen via Open Beelden te zien:

»Bacchanten

      (ZT Hollandia 2002, regie Johan Simons en Paul Koek)

 

    Deze link verwijst naar de trailer. Toets voor alle beschikbare fragmenten “Bacchanten” in in het zoekvak op de site van Open Beelden.