Racines Andromaque bij Toneelschuur Producties

In maart 2018 brengt St. Toneelschuur Producties een voorstelling uit van Jean Racines Andromaque (1667) in de regie van Olivier Diepenhorst. Speciaal voor deze voorstelling maakt Herman Altena een nieuwe, onberijmde vertaling van deze tragedie waarin de emoties hoog oplaaien binnen het keurslijf van Racines strakke alexandrijnen.

tekst Jean Racine vertaling Herman Altena regie Olivier Diepenhorst met Roeland Fernhout, Steven Ivo, Kirsten Mulder, Ellen Parren, Matthijs IJgosse decor Marc Warning kostuums Nicky Nina de Jong lichtontwerp Casper Leemhuis dramaturgie Rob Klinkenberg

Meer »informatie over deze productie en een »speellijst zijn te vinden op de website van de Toneelschuur Haarlem.

De vertaling van Andromaque is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het LIRA Fonds.

Smekelingen genomineerd voor BNG Theatermakersprijs 2016

Olivier Diepenhorst is voor zijn regie van » Euripides’ Smekelingen bij Toneelschuur Producties genomineerd voor de » BNG Bank Nieuwe Theatermakersprijs 2016.

Samen met het Nederlands Theater Festival reikt het BNG Cultuurfonds jaarlijks de Nieuwe Theatermakersprijs uit. De winnaar van editie 2016 wordt bekend gemaakt tijdens de opening van het Nederlands Theater Festival in september 2016. De meest veelbelovende theatermakers tot 35 jaar die met een voorstelling op tournee zijn, kunnen voor de prijs worden genomineerd. De winnaar kan met een bedrag van 45.000 euro – de grootste theaterprijs van Nederland – een nieuwe voorstelling maken.

Vijf jaar theaterworkshops bij het Christelijk lyceum Zandvliet

In november 2015 vond op het Christelijk lyceum Zandvliet in Den Haag voor de vijfde maal de workshop tragediespelen plaats. De theaterdag is alleszins een gewaagde onderneming, maar kent telkens weer een inspirerend verloop en steevast een zeer geslaagde afloop.

’s Ochtends om negen uur starten een kleine twintig leerlingen met als enige voorkennis dat zij ’s avonds om acht uur een voorstelling van zo’n twintig minuten zullen spelen voor meer dan zeventig toeschouwers: medeleerlingen, docenten, vrienden en familie. Er zal een decor zijn, kostuums en grime, en muzikanten zullen de voorstelling begeleiden. De tekst die wordt gespeeld is een reeks ingekorte scènes uit een Griekse tragedie of, zoals dit keer, een Griekse komedie, de Kikkers van Aristophanes. De inhoud van het oorspronkelijke stuk is bij de leerlingen bekend, verder is alles nieuw. Wel hebben de leerlingen vooraf zelf aangegeven of ze graag willen acteren, meespelen in het koor, muziek maken, de vormgeving verzorgen of een inleiding geven voor de toeschouwers.

Hoe verloopt zo’n dag? Als samensteller van de speeltekst en als regisseur van de dag begin ik met een korte inleiding op de antieke opvoeringspraktijk. Kennis van de oorspronkelijke context helpt enorm bij het ontwikkelen van de voorstelling. We bekijken de ruimte waar we ’s avonds gaan spelen, bespreken een aantal basisideeën voor de vormgeving en scharen ons vervolgens om een grote tafel waar de tekst gezamenlijk wordt gelezen.

Na de lezing en het vaststellen van de rolverdeling gaan de leerlingen in groepen uiteen, voorzien van een aantal nauw omschreven basisopdrachten. De vormgevers krijgen een lijst met alle voorzieningen die voor de voorstelling nodig zijn en die zij zo veel mogelijk naar eigen inzicht gaan maken. Zij worden daarbij begeleid door twee docenten kunstvakken die dezelfde lijst al enige tijd eerder hebben ontvangen zodat de benodigde materialen op de dag zelf al aanwezig zijn. Er worden schappen gemaakt waar de kostuums en rekwisieten van alle personages worden verzameld, er worden decorstukken gebouwd en geschilderd. Dit jaar was een roeiboot nodig voor Charon, de schipper naar de Onderwereld. Die roeiboot was er ’s avonds dus, op wielen en daarmee verplaatsbaar. En er waren twee kikkerkoppen, gemaakt uit gaas en papier maché, groen, met reuze-ogen en een vette rode tong.

De muzikanten, het koor en de acteurs beginnen het repetitieblok in kleine groepen. De tekst is zo samengesteld dat twee acteursgroepen onafhankelijk van elkaar een aantal scènes kunnen repeteren, die dan ’s middags achter elkaar worden gezet. De meeste leerlingen hebben nog nooit gespeeld, dus ze krijgen heel precieze aanwijzingen mee voor het repeteren van hun teksten, het spelen van dialogen en monologen, en het gebruik van de theatrale ruimte. Ze hoeven de teksten uiteraard niet uit het hoofd te leren. ’s Avonds wordt gespeeld met het script in de hand, maar sommigen weten zich in die ene dag de tekst grotendeels eigen te maken.

Ook de muzikanten en het koor krijgen precieze aanwijzingen: welke teksten op muziek gezet moeten worden, welke keuzes koorleden moeten maken om de koorliederen te brengen: collectief, individueel, in groepen, het ontwikkelen van bewegingspatronen, het verdelen van de gesproken koorteksten tijdens de scènes met de acteurs. Muzikanten en koor komen zo snel mogelijk bij elkaar om samen door te repeteren. De koorleden ontwikkelen een choreografie, maken afspraken over hun optreden tijdens de scènes waarin zij geen tekst hebben. De muzikanten krijgen de vrijheid om ook muziek te ontwikkelen voor onder de scènes.

Er wordt gerepeteerd tot het begin van de middag en de regisseur van de dag gaat van ruimte naar ruimte om te kijken en te sturen, daarbij bijgestaan door een assistent. Novum dit jaar was de toevoeging van een vooraf samengesteld geluidsdecor dat tijdens de repetities en de voorstelling werd aangestuurd door de assistent.

’s Middag wordt alles samengebracht tijdens één repetitie waarin we scène voor scène doorspelen en waarbij ik als regisseur zo veel mogelijk aanmoediging en sturing geef op een zeer basaal niveau. Het doel is vooral dat leerlingen zichzelf overwinnen, aanwijzingen durven oppakken en zelf verder uitbouwen – met vaak ontroerende resultaten.

Tijdens de repetitie wordt ook het decor opgebouwd, met basaal licht en geluid, en met de onmisbare hulp van de onvermoeibare technicus van de school. Aan het eind van de middag is er één doorloop. Tussendoor krijgen de acteurs en het koor kostuums aangemeten.

Na een welkome eetpauze is er een uur beschikbaar voor het kostumeren en schminken van de acteurs, het koor en de muzikanten. In die tijd wordt op de speelvloer het licht gezet en repeteren de inleiders hun voordracht.

Rond zevenen spelen we één generale, waarbij nog wat laatste aanwijzingen worden gegeven. Dan neemt het zenuwachtig wachten op de toeschouwers een aanvang en om acht uur gebeurt het: een compleet aangeklede voorstelling voor een groot publiek. Leerlingen halen het beste uit zichzelf, en dat voor de ogen van hun ouders, hun vrienden, hun docenten. Altijd is er een geweldig enthousiasme na afloop. En niemand is te beroerd om vervolgens nog een dik uur op te ruimen en alles weer af te breken wat binnen één dag is gemaakt – met uitzondering van de enorme voldoening: samen hebben de leerlingen iets vrijwel ondoenbaars tot een heel bevredigend eindresultaat gebracht.

 

Workshop tragedie spelen

In de Workshop tragedie spelen spelen de leerlingen een korte scène uit een Griekse tragedie en ontdekken ze aan den lijve wat de mogelijkheden en beperkingen zijn van de theatrale ruimte, welke dynamiek ontstaat als gevolg van de verschillende voordrachtsvormen – spraak, recitatief, zang – en hoe dynamisch de relatie tussen koor en personages kan zijn.

De workshop wordt ingeleid met een presentatie over de antieke opvoeringspraktijk, gebaseerd op de recentste wetenschappelijke inzichten. Hierin wordt het kader aangereikt dat de leidraad zal vormen bij de praktische enscenering. De aandacht gaat daarbij vooral uit naar de vorm van het theater en de positie van de toeschouwers, het decor, de opkomsten en afgangen van personages en hun onderlinge positionering in de theatrale ruimte, de betekenis van de verschillende voordrachtsvormen (spraak, recitatief en zang), en de invloed van kostuums, maskers en rekwisieten.

Ook de muzikaliteit van het Griekse theater en de plaats van het koor in de voorstelling zal nadrukkelijk aan bod komen. Over de Griekse dans en theatermuziek zelf is maar weinig bekend, maar in de tragedieteksten is de muzikaliteit prominent aanwezig. Waarom laten toneeldichters hun acteurs zingen? Hoe zitten koorliederen en solozangen van acteurs in elkaar en wat vertelt de vorm van de liederen over de opvoeringsmogelijkheden?

Tijdens de eigenlijke workshop gaan leerlingen zelf een scène visualiseren en onderzoeken we de relatie tussen tekst en enscenering. Leerlingen ontdekken dat een enscenering onvermijdelijk een tweede laag aanbrengt onder een tekst en dat die hen soms voor ingrijpende keuzes stelt. We onderzoeken hoe een monoloog in het theater tot leven gebracht kan worden, hoe dialogen in de theatrale ruimte gestalte krijgen en wat het belang is van stilte. Leerlingen met een muzikale achtergrond verzorgen desgewenst de compositie, begeleiding en uitvoering van koor- en/of solozangen.

Antiek Theater ontwikkelde een nieuwe workshop speciaal voor Euripides’ Elektra, maar overigens kan de workshop worden afgestemd op elke tragedie of komedie naar keuze. Ook is uitbreiding mogelijk door inzet van extra docenten met een specialisatie op het gebied van bijvoorbeeld theatervormgeving (kostuum, maskers, decor) en/of muziek voor theater.

Deze workshop is geschikt voor leerlingen van het vierde, vijfde en zesde leerjaar.

Praktisch:
De workshop wordt aangeboden voor één of twee dagdelen (één dagdeel duurt maximaal 4 lesuren excl. pauze) en vindt plaats op school. De maximale groepsgrootte bepaalt het aantal gastdocenten. Tot en met 20 leerlingen: één docent; 20-40 leerlingen: twee docenten; 40-60 leerlingen: drie docenten.

Antiek Theater werkt samen met ervaren professionele theatermakers op het gebied van regie, acteren, vormgeving en muziek.

Workshops voor grotere aantallen leerlingen
Sinds 2009 verzorgt Antiek Theater ook grootschaliger workshops waarbij grotere groepen leerlingen de praktijk van het theatermaken ervaren. Antiek Theater werkt hiervoor samen met onder meer Het Kunstgebouw en De Veenfabriek Leiden. Meer informatie over deze projecten leest u »hier.

Cookiebeleid

Wat zijn cookies?
Cookies zijn kleine tekstbestanden die op uw computer worden opgeslagen en met behulp waarvan informatie over het gebruik van deze website wordt bijgehouden. Cookies slaan geen persoonsgegevens op.

De website van Antiek Theater maakt gebruik van zg. trackingcookies waarmee verkeer naar en op de website wordt bijgehouden. Deze gegevens zijn anoniem en worden gebruikt om de functionaliteit van de website optimaal te houden. Antiek Theater maakt hiertoe gebruik van het programma Google Analytics.

De volgende cookies worden geplaatst:
_icl_current language: deze cookie maakt deel uit van de WPML-vertaalplugin en zorgt ervoor dat een terugkerende bezoeker direct naar de Nederlands- of Engelstalige versie van de website wordt doorgestuurd.
wfvt_: deze cookie is onderdeel van de firewall die de website beschermt tegen ongewenste indringers; de cookie geeft de websitebeheerder de mogelijkheid om – geanonimiseerd – terugkerende bezoekers te zien.
_utma, _utmb, _utmc, _utmz zijn cookies die geplaatst worden ten behoeve van het programma Google Analytics; deze cookies maken het mogelijk voor de websitebeheerder om – geanonimiseerd – het bezoek aan deze website te monitoren en zo nodig wijzigingen aan te brengen om de functionaliteit van de site te verberen.

U kunt deze cookies blokkeren middels de voorkeursinstellingen van uw browser. U dient dit op elke computer die u gebruikt apart in te stellen.

» Chrome
» Internet Explorer
» Firefox
» Safari